Moqueca di gamberi Garnalen moqueca

Alcuni anni fa sono andata a trovare la mia compagna di studi enogastronomici italo-brasiliana Izabel a Rio de Janeiro. Oltre ad ammirare i fuochi artificiali di capodanno sulla spiaggia di Copacabana e gironzolare per la città, abbiamo mangiato come porcelli alcune specialità locali.
Una di quelle che più mi è piaciuta, è la moqueca, un piatto semplice ma buonissimo.
L'ispirazione per riprodurla a casa mi è venuta dal libro "La cucina di Bahia ovvero Il libro di cucina di Pedro Archanjo e Le merende di Dona Flor", 1994, che Jorge Amado ha scritto in collaborazione con la figlia Paloma (Einaudi) e che sia io che Iza ci eravamo comprate a Roma.
Quella che segue è una delle tante versioni che ho trovato. D'altronde, ogni cuoco brasiliano ha la sua versione, così come ogni cucinante italiano ha la sua versione della salsa di pomodoro.
~~~~~
Een paar jaar geleden ben ik mijn Italo-Braziliaanse culinaire studiegenoot Izabel gaan bezoeken in Rio de Janeiro. Behalve het vuurwerk op Oudjaarsavond bewonderen op het strand van Copacabana en in de stad hangen, hebben we ons volgevreten als blije varkentjes met de lokale specialiteiten.
Een ervan vond ik erg lekker: de moqueca met garnalen, een simpel maar erg smakelijk gerecht. De inspiratie om het thuis nog eens te maken kreeg ik uit het boek "De keuken van Bahia oftewel Het kookboek van Pedro Archanjo en De tussendoortjes van Dona Flor", 1994, dat Jorge Amado schreef in samenwerking met zijn dochter Paloma. Dit boek is in het Italiaans vertaald en uitgegeven door Einaudi. Iza en ik hadden het toen in Rome aangeschaft.
Wat hieronder volgt is één van de vele versies van moqueca die ik heb gevonden. Zoals bekend, heeft elke Braziliaanse kok een eigen versie van de moqueca, zoals elke Italiaanse kok een eigen versie heeft van tomatensaus.

Moqueca di gamberi di Marina

Ingredienti per 4 pp

1,5 kg di gamberoni crudi
4 pomodori grandi
2 cipolle grandi
2 peperoni rossi o gialli grandi
olio di dendê (sostuire con olio evo)
200 gr cocco concentrato in blocco detto santen (se si usa quello in lattina - non zuccherato - diminuire l'acqua del fumetto)
coriandolo
3 spicchi d'aglio
3 limes
sale
(olio al) peperoncino

Per il fumetto:
cipolla
aglio
carota
sedano
coriandolo

Preparazione
Sbucciare i gamberi crudi, condirli con il succo di 2 limes e metterli in frigo coperti a marinare per un paio d’ore.
Preparare il fumetto: mettere a bollire un litro d’acqua (o meno se si usa il cocco in lattina) con una carota, una costa di sedano e un paio di rametti di coriandolo. Affettare la cipolla e l’aglio, soffriggerli in una padella e arrostire le teste e i carapaci dei gamberi.
~~~~~~

Garnalen moqueca van Marina

Ingrediënten voor 4 pp

1,5 kg rauwe grote garnalen
4 grote tomaten
2 grote uien
2 grote rode of gele paprika's
dendê olie (vervangen door olijfolie extravergine)
200 gr geconcentreerde kokos, in blok (santen) (als je ongesuikerde kokosmelk gebruikt, verminderd het water van het visbouillon)
koriander
3 tenen knoflook
3 limes
zout
(olie met) Spaanse peper

Voor de bouillon:
ui
knoflook
wortel
bleekselderie
koriander

Bereiding
Pel de rauwe garnalen, besprenkel ze met de sap van 2 limes en laat ze afgedekt een paar uur marineren in de koelkast.
Maak intussen de bouillon: kook 1 liter water (of minder als je kokosmelk gebruikt) met een wortel, een stengel bleekselderie en een paar takjes koriander. Bak in een koekenpan de gehakte ui en de knoflook samen met de garnalenschillen totdat ze goed gebakken zijn.

Quando l’acqua bolle, metterceli dentro, sfumare la padella con un goccio dell'acqua del fumetto, aggiustare di sale e far sobbollire il fumetto per 30 minuti circa.
Filtrare il fumetto e scioglierci dentro il santen (o aggiungerci il cocco in lattina).
Oliare la pentola di ghisa pesante e farci uno strato di cipolle tagliate a fette tonde grandi e spesse un dito.
~~~~~Zodra het water kook, voeg de garnalenschillen toe, deglaceer de koekenpan met een beetje water, breng op smaak met zout en laat de bouillon een half uur zachtjes koken.
Haal de bouillon door een zeef en los de kokos santen erin (of voeg de kokosmelk toe).
Vet een dikke pan in met olijfolie en maak een laagje vingerdikke plakken uien.

Mettere sul fuoco. Fare uno strato di fette di pomodoro e sopra uno strato di peperoni a filetti.
Salare un poco e condire con olio di dende, l'aglio e alcuni rametti di coriandolo.
~~~~~
Plaats op het vuur. Maak nog een laag tomatenplakken en erop een laag reepjes paprika's. Breng op smaak met weinig zout, een beetje dende olie, de knoflook en enkele takjes koriander.

Aggiungere il fumetto con il cocco (deve coprire di appena due dita le verdure). Portare ad ebollizione senza coprire e spegnere subito.
~~~~~
Voeg het gezeefde bouillon en het santen toe totdat de groente net 1 cm bedekt zijn. Breng aan de kook zonder deksel en zet het vuur uit.

Aggiungere i gamberi, scolati, e il succo del terzo lime.
~~~~
Voeg de uitgelekte garnalen en het sap van de derde limoen.

Mescolare bene per fare riscaldare i gamberi (si cuociono immediatamente e diventano duri), controllare di sale e peperoncino.
Servire con il riso basmati in bianco al dente.
~~~~~

Roer goed om de garnalen in de hete saus te garen (garnalen zijn erg snel gaar en als ze overgaar worden, dan zijn ze taai), controleer of de zout en rode peper genoeg is.

Serveer met witte basmati rijst.

Note di Marina: la prossima volta faccio restringere di più il fumetto e cerco dei pomodori meno acquosi di questi che ho usato, perché la salsina era troppo liquida.
~~~~

Opmerking van Marina: volgende keer laat ik het bouillen meer intrekken en gebruik minder waterige tomaten, want het sausje was te waterig.

Nella foto qui sotto la versione originale, mangiata a Paraty, un paesino splendido sulla costa a metà strada tra Rio e Sao Paulo. La polvere gialla a fianco della pentola è farofa, farina di mais o manioca tostata, che non mi ha particolarmente entusiasmata.
~~~~~

In de foto hieronder de originele versie die we in Paraty hebben gegeten, een dromerig dorpje langs de Atlantische kust, halverwege tussen Rio en Sao Paulo. Het gele poeder naast de pan is farofa, licht gebakken mais- of cassavemeel, die me niet bijzonder enthousiast heeft gemaakt.

Un Natale Faentino - Domani a Radio Onda ItalianaKerst in Faenza - Morgen op Radio Onda Italiana

Faenza, la piazza con i portici

Faenza, het plein met de galerijen

Bisognava un po' addolcire la pillola al collega Roberto Bacchilega, che andava a passare le feste di Natale con la sua famiglia a Faenza. E così gli ho proposto di documentare il cibo natalizio di questa piccola fetta di Romagna con foto e ricette. E il bravo Roberto è riuscito anche ad intervistare alcuni cuochi.
Tutte queste meraviglie ed altre esperienze Roberto le condividerà con gli ascoltatori di Radio Onda Italiana durante l'edizione speciale di RadioCucina di domani, 5 gennaio 2010, dalle 20 alle 21 per il programma in lingua italiana su Salto Wereld FM e dalle 21 alle 22 per il programma in lingua olandese su Salto Stads FM.
Per ascoltarci in un altro momento, ma entro il 5 marzo, seguite questo link per l'italiano e questo link per l'olandese.

~~~~~~~

Collega Roberto Bacchilega, die de kerstdagen met zijn familie in Faenza ging doorbrengen, moest opgevrolijkt worden. Daarom heb ik hem voorgesteld om de kerstgerechten te documenteren van dit klein stukje Romagna, met foto's en recepten. En als het een goede journalist betaamt, is het Roberto zelfs gelukt om een paar interviews af te nemen.
Roberto zal deze wonderlijke heerlijkheden en ervaringen delen met de luisteraars van Radio Onda Italiana tijdens de speciale uitzending van RadioCucina morgen, 5 januari 2010, van 20 tot 21 uur voor het programma in het Italiaans op Salto Wereld FM en van 21 tot 22 uur voor het programma in het Nederlands op Salto Stads FM.
Om de uitzendingen op een ander moment te beluisteren, in ieder geval vóór 5 maart, volg deze link voor het Italiaans en deze link voor het Nederlands.

Il ristorante “I Franchi Bevitori” in Via Salita 2 a Faenza è tipico della zona. Fa parte di quel genere di locali di cui è piena la Romagna e che rappresentano la cucina tradizionale. Infatti il romagnolo DOC non si lascia distrarre dalle nuove tendenze culinarie, ma si aspetta di mangiare i piatti locali anche quando esce a pranzo o a cena, piatti che devono appunto essere casalinghi nel senso letterario della parola, devono cioè essere esattamente come li mangerebbe a casa. L’arredamento di questi ristoranti non è propriamente “trendy” come si può vedere. Tutto è però funzionale e i tavoli sono rigorosamente apparecchiati con tovaglie e tovaglioli di stoffa.
~~~~~
Het restaurant “I Franchi Bevitori” (De Vrije Drinkers) in Via Salita 2 in Faenza is een typisch restaurant van Romagna. In dit gewest vertegenwoordigt dit soort restaurants de traditionele keuken. Een echte Romagnolo laat zich niet afleiden door nieuwe culinaire trends en verwacht de plaatselijke specialiteiten te eten ook waneer hij uit gaat eten. Dit restaurant eten moet zo veel mogelijk een thuisgevoel geven, het moet met andere woorden net zo smaken als thuis. Het interieur van dit soort restaurants is niet echt trendy te noemen, zoals men in de foto kan zien. Alles is functioneel en tafels zijn gedekt met echt textiel tafelkleden en servetten.

Il bar con i tavolini. È l’arredamento tipico anni 70-80. Chi ha letto ‘Bar Sport’ di Stefano Benni sa di cosa sto parlando.
~~~~~
De bar met de tafeltjes. Dit is een typisch jaren 70-80 interieur. Je moet het verhaal ‘Bar Sport’ van schrijver Stefano Benni hebben gelezen om dit soort meubilair te begrijpen.

Le donne in cucina raccontano durante l’intervista particolari sulle ‘minestre’ come i capelletti e le tagliatelle. Ci tengono a dire che la sfoglia con cui le fanno è rigorosamente fatta in casa, cioè da loro e non è “compra”, cioè comprata da qualche piccola fabbrica locale che la produce in grandi quantità per diversi clienti. I Romagnoli attribuiscono un grande valore alla sfoglia fresca fatta in modo casalingo. I ristoranti che usano minestre non fatte in casa non godono di grande popolarità.
~~~~~
Tijdens het interview vertellen de vrouwen in de keuken details over de minestre (verse pastagerechten) zoals cappelletti en tagliatelle. Ze zijn trots op hun huisgemaakte sfoglia (vers deeg) waarmee de minestre zijn gemaakt. Romagnoli hechten veel waarde aan verse huisgemaakte sfoglia. Restaurants die geen huisgemaakte minestre verkopen, zijn niet zo populair.

Gli uomini in sala… e in particolare alla graticola, con fuoco rigorosamente a legna. Claudio, il graticolaio, ci racconta di quanto sia importante la carne, in particolare ai ferri, in Romagna. In particolare la carne suina, come la pancetta e la salsiccia è ancora così popolare che molti romagnoli comprano interi maiali al macello per poi dividerli con amici e lavorarseli in casa.
~~~~~
De mannen in eetzaal… en in het bijzonder naast de barbecue, met houtenvuur. Claudio, de barbecueman, vertelt hoe belangrijk vlees (in het bijzonder varkensvlees) nog steeds is in de plaatselijke keuken. Zo belangrijk dat Romagnoli soms hele varkens kopen bij het slachthuis om ze vervolgens met vrienden uit te delen en om er thuis spek en worst van te maken.

Questa vecchia foto di famiglia è appesa nella sala. Il ristorante lavora già da molti anni.
~~~~~
Deze oude familiefoto hangt in de eetzaal. Het restaurant bestaat al lang.

Questa porta a vetro divide la sala dal bar. Questo è l’unico elemento autentico rimasto all’interno del ristorante, che è stato rifatto negli anni 70-80, come spesso capita in questo genere di ristoranti. Questa porta potrebbe essere del periodo ancora prima della guerra. La decorazione con l’uccello con la pallina nel becco e la foglia di vite è tipica faentina e la ritroviamo spesso sulla ceramica artigianale per cui Faenza è famosa.
~~~~~
Deze glazendeur scheidt de eetzaal van de bar. Dit het enige nog authentieke element in het interieur van het restaurant, dat in de jaren 70-80 opnieuw is verbouwd zoals dit vaak het geval is in dit soort restaurants. Deze deur zou dus nog van voor de laatste oorlog kunnen zijn. De decoratie met de vogel met het balletje in zijn snavel en het druivenblad is typisch van Faenza en we vinden het terug op de keramiek waar deze stad zo bekend om is.

L’incisione del pescatore decora la sala. Propabilmente è un pescatore di acqua dolce.
~~~~~
De gravuur van de visser hangt in de eetzaal. Het gaat om een zoetwatervisser.

Il Diploma dei Franchi Bevitori, cioè dei bevitori liberi, decora invece il bar.
~~~~~
Het diploma van de Franchi Bevitoti, oftewel de vrije drinkers, hangt in de bar.

Per quanto riguarda il cibo, si inizia con crostini e salumi vari.
~~~~~
De maaltijd begint met diverse crostini en vleeswaren.

La pizza fritta è una cosa di cui i Romagnoli ancora oggi vanno orgogliosi. Normalmente si mangia con il prosciutto o con il formaggio squacquerone.
~~~~~
Gebakken pizza: daar zijn Romagnoli vandaag de dag nog steeds trots op. Normaal gesproken eet je die met Parma ham of met squacqurone (zachte verse kaas).


Cappelletti in brodo di cappone. Se i cappelletti sono normalmente mangiati tutto l’anno, anche asciutti, e sono un po’ la quintessenza della cucina emiliano-romagnola, questi cappelletti in brodo sono esclusivamente natalizi. Il cappone viene infatti allevato per l’occasione in vista del brodo natalizio.
~~~~~
Cappelletti in kapoenbouillon (een kapoen is een gecastreerde haan die speciaal voor de Kerst wordt vetgemest). Normaal gesproken eet men cappelletti het hele jaar door in Emilia Romagna, terwijl deze cappelletti in kapoenbouillon alleen speciaal voor de Kerst worden gemaakt.

Tagliatelle al ragù. Più tipico di così!
~~~~~
Tagliatelle al ragù (Bolognesesaus). Typischer kan het niet!

Maiale ripieno di maiale (porchetta). Ecco il trionfo della carne suina di cui la Romagna va orgogliosa.
~~~~~
Porchetta. Het beeld van het varkensvlees waar Romagna zo trots op is.

La porchetta viene tagliata e distribuita ai vari clienti. Io e la mia famiglia in verità abbiamo preferito la grigliata di carne mista (prossime foto).
~~~~~
De porchetta wordt uitgedeeld. Mijn familie en ik eten het eigenlijk niet. We hebben voor grigliata mista (uit de barbecue) gekozen (zie de volgende foto’s).

La tagliata con rughetta e scaglie di parmigiano, più anni '80 di così si muore, e le patatine fritte surgelate.
~~~~~
In plakjes gesneden gegrilde entrecote, op een bedje van rucola met geschaafde parmigiano: typisch jaren '80. Erbij: diepvries frietjes.

La grigliata mista. Het gegrilde vlees.
Verdura? E perché si deve mangiar verdura, se c'è la carne? Questi pomodori gratinati sono l'unico accenno di contorno vegetale.
~~~~~
Groente? En waarom zou je groente moeten eten als er vlees is? Deze gegratineerde tomaten zijn het enige vegetarische bijgerecht.

Il pranzo viene abbondantemente annaffiato da una caraffa di Sangiovese di Romagna sfuso.
~~~~~
De maaltijd wordt uitgebreid bevochtigd met een karaf lokale wijn, de Sangiovese di Romagna.

Il tronchetto di Natale.
De Kerstlog.

Le cozze ripiene.
Gevulde mosselen.

La Romagna tra terra e mare. È forse interessante sapere che esiste anche una cucina romagnola di mare che usa molto il pesce della costa adriatica. Nelle prossime foto eccone un esempio. Si tratta dei vari piatti del pranzo di Santo Stefano preparato da mia madre.
~~~~~
Romagna bevindt zich tussen vasteland en zee. Het is interessant om te weten dat in Romagna ook een “zeekeuken” bestaat die gebruik maakt van de vis uit de Adriatische zee. Een voorbeeld hiervan in de volgende foto’s. Het gaat om de Santo Stefano lunch (Tweede Kerstdag) voorbereid door mijn moeder.

Le vongole saltate.
Gesauteerde venusschelpen.

Spiedini di gamberi al forno.
Garnalenspiesjes uit de oven.

Linguine con i frutti di mare.
Linguine met zeevruchten.

Rana pescatrice o coda di rospo che dir si vuole, al forno.
Zeeduivel uit de oven.

Le seppie ripiene.
Gevulde zeekat, ook uit de oven.

Le sogliole al forno.
Tong uit de oven.

Foto e testi di Roberto Bacchilega.
Foto's en teksten van Roberto Bacchilega.

Buon 2010! Gelukkig 2010!

Vi lascio quest'ultimo giorno del 2009 con questa bella canzone di Lucio Dalla, dall'album 'Come è profondo il mare' del 1977.
Anch'io, come Lucio, mi sto preparando all'idea che il 2010 tra esattamente un anno finirà.
Ma tant'è: di questo 2009 non ne è rimasto poi così tanto!

Deze laatste dag van 2009 laat ik jullie in gezelschap van dit mooie liedje van Lucio Dalla, uit het album 'Come è profondo il mare' uit 1977.
Net als Lucio ben ik me aan het voorbereiden op het idee dat precies over één jaar ook 2010 zal aflopen.
Maar tja, van 2009 is er niet zo veel over gebleven!

Per chi vuol fare esercizio, qui di seguito il testo:
Voor wie wil oefenen, hieronder de tekst van het liedje:

Caro amico ti scrivo

Caro amico ti scrivo così mi distraggo un po'
e siccome sei molto lontano più forte ti scriverò.
Da quando sei partito c'è una grossa novità,
l'anno vecchio è finito ormai
ma qualcosa ancora qui non va.

Si esce poco la sera compreso quando è festa
e c'è chi ha messo dei sacchi di sabbia vicino alla finestra,
e si sta senza parlare per intere settimane,
e a quelli che hanno niente da dire
del tempo ne rimane.

Ma la televisione ha detto che il nuovo anno
porterà una trasformazione
e tutti quanti stiamo già aspettando
sarà tre volte Natale e festa tutto il giorno,
ogni Cristo scenderà dalla croce
anche gli uccelli faranno ritorno.

Ci sarà da mangiare e luce tutto l'anno,
anche i muti potranno parlare
mentre i sordi già lo fanno.

E si farà l'amore ognuno come gli va,
anche i preti potranno sposarsi
ma soltanto a una certa età,
e senza grandi disturbi qualcuno sparirà,
saranno forse i troppo furbi
e i cretini di ogni età.

Vedi caro amico cosa ti scrivo e ti dico
e come sono contento
di essere qui in questo momento,
vedi, vedi, vedi, vedi,
vedi caro amico cosa si deve inventare
per poterci ridere sopra,
per continuare a sperare.

E se quest'anno poi passasse in un istante,
vedi amico mio
come diventa importante
che in questo istante ci sia anch'io.

L'anno che sta arrivando tra un anno passerà
io mi sto preparando è questa la novità.

Pasta con le vongole Pasta met venusschelpen

Tutte le volte che vado a Roma mi faccio grandi mangiate di pasta con le vongole.
Il punto è che la mia dolce metà non ama né crostacei (passano solo i gamberi già sgusciati) né molluschi, e quindi per evitare le doppie cucine, faccio un sacrificio. E poi tutte queste bontà vengono di solito vendute qui in Olanda in confezioni famiglia di almeno un chilo (o 2 kg per le cozze). Va bene tutto, ma un chilo di vongole o seppie sono un po' tante da mangiare da sola...
E quindi a Roma mi faccio cucinare da mia madre pasta con le vongole e seppie con i piselli e calamari fritti e insalata di polpo...

Le vongole più buone secondo mia madre sono quelle comuni dette lupini. Sono più piccole delle vongole veraci, hanno il guscio beigetto o grigiolino senza tanti disegnini e sono più tenere e saporite.
Il guscio delle vongole lo si lava tenendole ancora nella retina di plastica che le contiene e strofinandole tra di loro sotto l'acqua corrente. Poi si mettono a spurgare in acqua ben salata per qualche ora.
Quand'è il momento, appena calati gli spaghetti, si mettono in una padellona con olio, aglio e peperoncino e si fanno aprire. Questo dura pochi minuti, il tempo di far perdere agli spaghetti la loro rigidità (su un tempo di cottura di 12 minuti, diciamo al 6° minuto). Si trasferiscono gli spaghetti nella padella con le vongole e si portano a cottura nel liquido sapido rilasciato dalle vongole. Mentre si gira se ne può approfittare per sgusciarne almeno la metà.
L'amido della pasta lega il liquido delle vongole e si forma un bel sughetto saporito.
Una manciata di prezzemolo tritato fresco ci sta benissimo.

Nel piatto della foto si vedono le vongole veraci (hanno il guscio bello colorato e due cornine che in realtà sono dei sifoni e ti spruzzano l'acqua addosso quando stanno a bagno a spurgare) e un sughetto colorato da un paio di pomodori maturissimi che sono saltati da soli in padella.

~~~~ Nederlands

Elke keer dat ik in Rome ben, eet ik altijd pasta met venusschelpen.
Dat komt omdat mijn lieve wederhelft niet houdt van week-, schaal- of schelpdieren (gepelde garnalen uitgezonderd) , en dus om twee hoofdgerechten in een maaltijd niet te hoeven bereiden, doe ik aan schelpdierenonthouding. Het moet erbij vermeld worden dat al deze lekkernijen meestal in familieverpakking van minstens 1 kg worden verkocht (mosselen per 2 kg). Nou, ik ben wel een grote liefhebster van al deze beestjes, maar een hele kilo venusschelpen of inktvis is een beetje erg veel om in mijn uppie te eten...
En dus vraag ik altijd mijn moeder in Rome om pasta met venusschelpen en zeekat met doperwtjes en gefrituurde inktvis en octopussalade en nog andere zulke lekkere gerechten klaar te maken.

Volgens mijn moeder zijn de gewone venusschelpen (vongole comuni of lupini genoemd) de lekkerste. Ze zijn kleiner dan de vongole veraci, hun schelp is effen licht beige of grijs en zijn zachter en hebben meer smaak.
Venusschelpen maak je schoon door ze in un netje tegen elkaar te wrijven onder stromend water. Daarna leg je ze een paar uurtjes eventuele zand uit te spugen in een bak koud water met veel zout erin. Het zijn tenslotte zeedieren.
Als het moment is aangebroken om ze te bereiden, is coordinatie van groot belang.
Zet een grote koekenpan op met een flinke scheut olijfolie, een paar tenen knoflook en wat Spaanse peper. Doe het vuur onder de koekenpan alleen aan op het moment dat het water voor de pasta begint te koken. Doe de spaghetti in het water en dan de schelpen in de olie. Spaghetti hebben een gemiddelde kooktijd van 12 minuten maar al na 6 minuten zijn ze wat slapper geworden. Na 6 minuten zijn de vongole open en hebben hun vocht afgestaan. Giet de spaghetti af en doe ze meteen bij de schelpen, zodat ze verder kunnen garen in hun vocht. Roer ze goed en gebruik deze tijd om circa de helft van de schelpen te legen, want dan heb je straks minder afval in je bord. Het zetmeel dat uit de spaghetti komt, bindt het vocht van de vongole tot een smakelijk sausje.
Een handvol vers gehakte peterselie past hier heerlijk bij.

In het bord van de foto zie je vongole veraci: hun schelp is groter dan die van de gewone venusschelpen en heeft heldere kleuren met leuke patronen erop. Ook hebben deze diertjes twee hoorntjes, die in werkelijkheid twee spuitbuisjes zijn, en dat hebben de gewone vongole weer niet. Let op: je kunt een straal water op je gezicht krijgen als je roert in hun bak water waar ze zand liggen uit te spugen. Het rozige sausje in het bord is veroorzaakt door een paar superrijpe tomaten die vanzelf in de koekenpan zijn gesprongen.

Martedì 29 dicembre a Radio Onda Italiana

Stasera, martedì 29 dicembre 2009 puntata straordinaria di Pitagora dai microfoni di Radio Onda Italiana sul canale Wereld FM di Salto dalle 20 alle 21 per la trasmissione in italiano e sul canale Stads FM dalle 21 alle 22 per quella in olandese.

I curatori di Pitagora sono Roberto Bacchilega e Nello Allocca.

Per chi non ha occasione di seguire in diretta, ecco il link per ascoltare Roberto e Nello in italiano e in olandese per i prossimi due mesi.

In programma interviste con opinioni selezionate di italiani che hanno partecipato alla manifestazione sul Dam in occasione del NO B-DAY dello scorso 5 dicembre.
Verrà inoltre letto un brano di Stefano Benni tratto da “La Storia”, la spettacolare riscrittura di un testo scolastico di storia del novecento. Roba esplosiva!

Involtini veloci di vitellone Snelle rundvleesrolletjes

Questi involtini si cuociono in pochissimo tempo e sono ottimi sia per una cena veloce che per una cena con ospiti.
Bisogna farsi tagliare dal macellaio le fettine di carpaccio un po' più spesse del solito (o accontentarsi di quelle pronte che si trovano al supermercato). Su ogni fettina si mette un pezzetto di prosciutto crudo e volendo anche un pezzettino di formaggio. Si arrotola il tutto e lo si ferma con uno stecchino.
Riscaldare in padella un filo d'olio e una noce di burro, saltare a fuoco vivo per pochi minuti gli involtini, salare, pepare e cospargere di erbe (secche) a piacere (origano, salvia, rosmarino tritato, quello che avete a portata di mano). Mezzo bicchiere di vino a piacere (Marsala, un buon bianco o rosso corposo, ma anche un bello spruzzo di rum o grappa ci stanno bene), far evaporare ed impiattare subito.
Qui li ho serviti con un'insalata tiepida di rape rosse condite con olio, aceto di pomodoro, sale e pepe, e un crostino di buon pane condito con olio alle erbe.

~~~~ Nederlands

Deze rolletjes zijn in een mum van tijd klaar en passen bij een snel diner in je uppie én bij een minder snel etentje met gasten aan tafel.
Je moet de slager overtuigen om carpaccio iets dikker te snijden dan gewoonlijk (of genoegen nemen met wat je bij de super vindt). Leg op elk plakje vlees een stukje rauwe ham en eventueel ook een klein plakje kaas. Rol het vlees op en zet het vast met een prikkertje.
Verwarm in een koekenpan een scheutje olijfolie extravergine met een klontje boter en sauteer op middelhoge vuur de rolletjes. Breng deze op smaak met peper, zout en (gedroogde) kruiden naar smaak (oregano, salie, gehakte rozemarijn, wat je maar bij de hand hebt). Blus af met een half glas wijn (Marsala, of een goede witte of rode wijn met body, maar ook een flinke scheut rum of zelfs grappa smaken erg goed), laat het verdampen en serveer meteen.
Hier had ik als bijgerecht een lauwwarme salade van rode bieten, aangemaakt met olijfolie, tomatenazijn (balsamico smaakt hier ook goed), peper en zout, en een crostino van lekker brood aangemaakt met een druppeltje kruidenolie.

Crauti in padella Gesauteerde kool

Beh, dopo gli stravizi culinari natalizi forse è il caso di cominciare l'ultima settimana dell'anno in modo leggero.
Questo piatto lo faceva (anzi, lo fa ancora) mia madre in inverno, accompagnandolo però di solito a qualche salsiccia.
La verza, tagliata a filettini, viene fatta prima bollire con le patate e poi viene ripassata in padella con un filino di olio, aglio e taaaanto peperoncino.
Attenzione però: le verze italiane vanno fatte bollire, quelle olandesi no, perché sono più delicate e si disfano completamente nell'acqua.
Quindi in Olanda bisogna bollire le patate come al solito.
Nel mentre si divide la verza (o qualsiasi altro tipo di cavolo) a metà, la si affetta sottilmente e la si lava in abbondante acqua.
Far soffriggere piano piano l'aglio con il peperoncino in una padella bella grande e ci si mette la verza scolata direttamente. Quando la verza comincia ad appassirsi, si aggiungono le patate e si fa cuocere il tutto a fuoco medio, girando ogni tanto. Se poi ve ne dimenticate e le patate si attaccano e fanno la crosticina, allora siete molto fortunati.
Mangiatevene pure un piattone, tanto è solo verdura!

~~~~~ Nederlands
Na de uitgebreide culinaire uitspattingen van de kerstdagen is het misschien fijn om de laatste week van het jaar op een lichte manier te beginnen.
Dit gerecht maakte (en maakt nog steeds) mijn moeder tijdens de wintermaanden, maar zij doet er meestal een paar gebakken worstjes erbij.
Ze snijdt de kool in dunne reepjes die ze vervolgens kookt samen met de aardappelen. Het geheel wordt daarna gesauteerd met wat olijfolie, knoflook en veeeeel rode peper.
Let wel op: Italiaanse kolen moeten koken, Nederlandse niet, want ze zijn zachter van struktuur en vallen totaal uit elkaar als je ze kookt.
Dus in Nederland moet je eerst de aardappelen koken zoals gewoon. Snijd intussen de kool (het maakt niet uit welke: spits-, wit- of groenekool) eerst door midden en dan in dunne reepjes. Was deze een paar keer in veel koud water.
Laat de knoflook in een bodempje olijfolie zachtjes bakken met een rode peper in een grote koekenpan. Haal de koolreepjes uit het water en doe ze rechtstreeks in de pan.
Zodra de kool begint te slinken, voeg de uitgelekte en uitgestoomde aardappelen toe en laat alles op middelhoge vuur bakken. Roer af en toe. Als je dit een keer vergeet en de aardappelen aanbakken en een korstje krijgen, dan mag je jezelf gelukkig noemen: ze zijn nog lekkerder!
Je kunt van dit gerecht een flinke bord vol eten, het is maar groente!

Buon Natale! - Fijne Kerstdagen!

Tantissimi auguri di un sereno Natale, da soli, in famiglia o con chi volete!
De beste wensen voor relaxte Kerstdagen, al breng je deze alleen, met de familie of met wie je maar wilt door!

Martedì 22 dicembre a Radio Onda Italiana

Ivan Scalfarotto

Martedì 22 dicembre 2009 puntata straordinaria di DiversaMente dai microfoni di Radio Onda Italiana sul canale Wereld FM di Salto dalle 20 alle 21 per la trasmissione in italiano e sul canale Stads FM dalle 21 alle 22 per quella in olandese.

I curatori di DiversaMente sono Gino Calenda di Tavani e Silvia Terribili.

Per chi non ha occasione di seguire in diretta, ecco il link per ascoltare Gino e Silvia in italiano e in olandese per i prossimi due mesi.

DiversaMente è un programma di cultura gaylesbicotransessuale.

Per la trasmissione del 22 dicembre c'è in programma una doppia intervista telefonica in diretta con Fabio Greggio del Movimento Radicalsocialista e il neoeletto vice presidente del DP Ivan Scalfarotto.

Lunedì 21 dicembre a Radio Onda Italiana

Lunedì 21 dicembre 2009 a Radio Onda Italiana dalle 20 alle 21 andrà in onda

.........Liberalaradio

a cura di Silvia Terribili

Diretta telefonica con Silvia Costa, membro del Parlamento europeo per il Partito Democratico

Silvia Costa, laureata in Lettere moderne all’Università di Roma. È giornalista professionista, ha collaborato a riviste, quotidiani e alla realizzazione di alcuni programmi televisivi della Rai. Deputata alla Camera per tre legislature (1983-1994), Sottosegretario di Stato al Ministero dell’Università, Ricerca Scientifica e Tecnologica (1993-94), nel Governo Ciampi, è stata Presidente della Commissione Pari opportunità tra uomo e donna presso la Presidenza del Consiglio dei Ministri fino al settembre 2000.
Nel giugno 2009 è stata eletta al Parlamento Europeo.

Per sintonizzarvi in diretta tramite internet seguite questo link per la Wereld FM di Salto dalle 20 alle 21, per ascoltare la trasmissione in un altro momento (ma prima del 21 febbraio 2010) seguite il link per lo Streaming on demand.

Potete telefonare in diretta al numero di Amsterdam 020 - 788 43 20
oppure scrivere a
Onda Italiana
info@ondaitaliana.org